دادرس پارسی

ضمان درک به معنای مسئولیت هر یک از بایع و مشتری نسبت به مستحق للغیر درآمدن مبیع و ثمن است.

‌ضمان درک در اصطلاح، عبارت از مسئولیت هر یک از بایع و مشتری نسبت به مستحق للغیر درآمدن مبیع و ثمن است.

به عنوان مثال، اگر شخصی خودرویی را بفروشد و پس از عقد معلوم شود که مبیع متعلق به دیگری بوده و فروشنده نیز حق فروش نداشتهاست، بایع را ضامن درک مبیع می‌نامند.

در این صورت مشتری می‌تواند برای استرداد ثمن به بایع مراجعه کند همچنین در صورتی که ثمن، مال دیگری باشد، خریدار ضامندرک ثمن خواهد بود. یکی از شرایط صحت و نفوذ معامله این است که فروشنده مالک مبیع باشد یا اینکه از طرف مالک نمایندگی و اذنداشته باشد.

در غیر این صورت، معامله فضولی خواهد بود؛ بنابراین می‌توان گفت که مبنای ضمان درک، اکل مال به باطل یا دارا شدن بلاجهت وغیرعادلانه است و منشأ ضمان نیز ناشی از بطلان عقد بیع است؛ نه اینکه از آثار بیع باشد یعنی اینکه بیع را صحیح بدانیم که در اینصورت بایع یا مشتری ضامن خواهد بود. بر اساس ماده ۳۹۰ قانون مدنی، اگر بعد از قبض ثمن، مبیع کلاً یا جزئا مستحق‌للغیر درآید،بایع ضامن است اگر چه تصریح به ضمان نشده باشد.